Buiten de muren van De Stadsbrug is het koud en donker. Een typische winterochtend in december. Binnen hangt de geur van koffie. Stoelen schuiven zacht over de vloer. In de kantine zitten overwegend mannen met bekers in hun handen. Sommigen zwijgend, alleen aan een tafel. Anderen in een groepje, in discussie over de koersval van Bitcoin. Het is 08.25 uur. Een nieuwe dag begint.
Tekst: Zacharia Talhaoui | Foto’s: Patricia Weijburg
De Stadsbrug biedt nachtopvang aan mannen en vrouwen, verzorgd door WIJ 3.0 en De Tussenvoorziening. Uniek is dat dit de enige locatie in Utrecht is waar vrouwen aparte slaapzalen hebben. Daarover later meer. Iedere avond en nacht vinden mensen zonder vaste woonplek hier een bed, een warme maaltijd en een veilige omgeving. Dak- en thuislozen worden hier gasten genoemd.
Dakloos raken kan iedereen overkomen. Door relatieproblemen, het verlies van werk, schulden of gezondheidsklachten kan het leven in korte tijd volledig ontsporen. Wie eenmaal op straat belandt, merkt hoe moeilijk het is om daar weer uit te komen.
Gasten met de blauwe wegwerphandschoenen
In de kantine is Christa (45) degene die opvalt. Ze draagt blauwe latex wegwerphandschoenen, ziet er verzorgd uit en heeft een vriendelijke uitstraling. Op zoek naar gasten die er niet lekker bijzitten, scant ze de ruimte. Ze loopt af op een gast en maakt er een praatje mee. Even later verdwijnt ze richting de keuken. Wie ook blauwe handschoenen draagt, is Adam (42, niet zijn echte naam). Aan een tafel veegt hij het oppervlak schoon. Zijn bewegingen zijn rustig, bijna voorzichtig. Hij is tenger gebouwd, draagt een witte pet en houdt zijn blik laag.
Aan de blauwe handschoenen is te zien dat Christa en Adam niet alleen gast zijn. Ze helpen mee met het schoonhouden van de slaapzalen en het sanitair en met het werk in de keuken. Zo kan de Nachtopvang vanavond open voor mensen die anders geen slaapplek hebben.
Rust, ritme en een veilige plek
Vanaf 18.00 uur kunnen dak- en thuislozen terecht in de Nachtopvang. Hier kunnen ze eten, douchen, hun kleding wassen en slapen. In de ochtend, om 08.00 uur, vertrekken de gasten weer. Door deze vaste structuur ontstaat er rust en ritme in het leven van mensen die dat vaak lange tijd hebben gemist. Dat ritme is nodig om stap voor stap te werken aan een betere toekomst.
Naast een maaltijd en slaapplaatsen biedt De Stadsbrug een huiskamer waar gasten elkaar kunnen ontmoeten. Er is een computer met internet, een kleine fitnessruimte en een speciaal ingerichte kamer waar een arts kan langskomen. Voor veel gasten zijn deze voorzieningen de eerste stap naar een beter leven.
De bakker die opnieuw wil beginnen
Adam woonde jarenlang samen met zijn ex-partner en werkte in een bakkerij. Zijn toekomst had hij voor zich uitgestippeld. Tot de relatie stukliep. Van het ene op het andere moment stond hij op straat.
Een jaar lang zwierf hij op straat en sliep hij buiten. In kou, regen en wind. “Mijn lichaam kon het niet meer aan,” vertelt hij. Het leven op straat eiste zijn tol. Hij kreeg hevige hoestbuien, soms met bloed. Meerdere keren belandde hij in het ziekenhuis. Ondertussen raakte hij ook zijn baan in de bakkerij kwijt. Alles wat hij in al die jaren had opgebouwd, viel weg.
Bij De Stadsbrug heeft hij een vaste plek voor de nacht, een douche en een warme maaltijd. “Er zijn hier mensen die naar me omkijken. Dit zijn de medewerkers maar ook andere gasten die hier slapen. Dat doet me zo goed. Het allerbelangrijkste voor nu is om te werken aan mijn gezondheid en het doorlopen van mijn medische behandelingen.” Adam helpt na het vertrek van de gasten met het schoonhouden van de ruimtes. “Ik wil iets terugdoen, dit is mijn manier”, zegt hij. “Zo voel ik me weer iemand die ertoe doet.”
Terwijl hij vertelt, laat Adam foto’s op zijn telefoon zien. Ze stammen uit de tijd dat hij in een bakkerij werkte. “Als ik hard werk, lukt het me misschien wel om een eigen bakkerij te openen. Ik wil broodjes leveren aan ziekenhuizen.” Hij brengt zijn handen naar elkaar toe om de grootte aan te geven. “Zó groot moeten de broodjes zijn die ziekenhuizen het liefst hebben. Dat is goed werk, er valt een goede boterham mee te verdienen”, zegt hij hoopvol.
Bij Christa in de keuken
In de keuken bereidt Christa de maaltijden voor die dag. Ze is moeder van twee dochters van tien en vijftien die bij hun vader wonen. Na haar scheiding kon ze tijdelijk bij familie terecht. Iedereen deed zijn best, maar het werd al vrij snel duidelijk dat het geen blijvende oplossing was. Via de gemeente kwam ze bij De Stadsbrug terecht.
Ondanks haar vertrouwen dat ze ooit weer een huis krijgt en haar kinderen opnieuw een thuis kan bieden, valt het gescheiden leven van haar dochters haar zwaar. Wat Christa helpt om te gaan met het gemis is de hoop die ze haalt uit haar geloof in Jezus. “De Heer leert me dat ik geduldig mag zijn en vertrouwen mag hebben in dat het goed komt. Maar weet je wat me ook helpt om vrolijk te worden? Lekker dansen en naar muziek luisteren. En je mag me ’s nachts wakker maken om een verjaardagstaart te decoreren.” Ze haalt haar telefoon tevoorschijn en toont haar creaties: gedecoreerde taarten, chocoladeboeketten en aardbeien met een chocoladelaagje. “Als ik straks weer een eigen huis heb, ga ik dit zeker maken.”
“Hoe kan ik niks doen als ik zie hoeveel mensen hulp nodig hebben?” – Christa
De kracht van meedoen
Bij De Stadsbrug vinden we het belangrijk dat gasten overdag iets te doen hebben. Een daginvulling helpt om het leven weer op de rit te krijgen. Het geeft structuur, eigenwaarde en een gevoel van verantwoordelijkheid. Wie dat wil, kan daarom helpen met koken, schoonmaken of andere klussen doen. Het zijn kleine taken, maar ze zorgen er wel voor dat je iets om handen hebt. Voor Adam en Christa betekent het dat ze weer onderdeel zijn van iets. Dat ze niet alleen ontvanger van zorg zijn, maar ook gever.
Werkervaring opdoen via het Wijkbedrijf
Er zijn gasten die liever buiten aan de slag willen en dat kan via het Wijkbedrijf. Denk aan werkzaamheden zoals groenbeheer, schilderwerk en schoonmaak, ontruimingen en reiniging of inpakwerk. Ook kunnen de gasten op pad met de Wijkonderhoudsteams die zich inzetten voor schone straten en pleinen in de buurt.
Ondersteuning op maat
Wie gebruikt maakt van de nachtopvang krijgt begeleiding van een vaste contactpersoon van Stadsteam Back Up of een andere organisatie. Je krijgt ondersteuning die je nodig hebt en er wordt een plan van aanpak gemaakt om toe te werken naar een betere situatie. De ondersteuning bestaat uit hulp met huisvesting, geldzaken, schulden, gezondheid, werk of scholing.
Christa is te spreken over de begeleiding die ze krijgt. “Ik krijg hulp bij veel dingen die ik zelf lastig vind, zoals het aanvragen van een uitkering en met het vinden van een opleiding. Werken met jonge kinderen heb ik meer dan tien jaar gedaan en vond ik heerlijk. Ik zou dolgraag weer willen werken in de peuteropvang. Werken in het onderwijs of gastouder zijn zie ik ook wel zitten.” Binnenkort start zij met een leerwerktraject bij een kinderdagverblijf. Tot die tijd blijft ze zich vrijwillig inzetten in de Nachtopvang, bij de voedselbank en in de kerk. “Mijn begeleider zegt dat ik best eens een dagje niks mag doen. Maar ik ben iemand die bezig moet blijven. Hoe kan ik niks doen als ik zie hoeveel mensen hulp nodig hebben?”
“Ik wil iets terugdoen, dit is mijn manier. Zo voel ik me weer iemand die ertoe doet.” – Adam
Een unieke plek voor dak- en thuisloze vrouwen
Wat de Stadsbrug uniek maakt, is de speciale slaapzaal voor vrouwen. Voor veel vrouwen is de stap naar een gemengde opvang te groot. Onveiligheidsgevoelens spelen daarbij een grote rol. Christa herinnert zich haar eerste avond nog goed. “Ik kwam binnen en zag alleen maar mannen. Ik schrok en dacht: moet ik hier tussen gaan slapen? Maar toen vertelden ze me dat er ook een aparte slaapzaal voor vrouwen was. Dat gaf me rust.”
Als de avond valt
Vanavond om 18.00 uur openen de deuren van de nachtopvang. De eerste gasten zullen zich dan al voor de deuren verzamelen. Ze verdienen een warme maaltijd en een schone slaapplek. Daar zorgen Adam, Christa, de vele andere vrijwilligers en medewerkers van De Stadsbrug voor. De blauwe latex handschoenen worden strak aangehaald door Christa en Adam, want er moet nog wel wat gebeuren voordat de deuren open kunnen. De Nachtopvang is niet alleen een plek om de nacht door te brengen, maar vooral een plek waar ze hard werken aan een nieuwe morgen.
Meer informatie
Begin 2024 telde het CBS ongeveer 33.000 dakloze mensen tussen de 18 en 65 jaar in Nederland; mensen die buiten slapen, in een auto, kraakpand of vakantiewoning of die gebruikmaken van de noodopvang. Achter die cijfers gaan veel persoonlijke verhalen schuil, zoals die van Adam en Christa.
De Stadsbrug is een activeringslocatie van WIJ 3.0, een sociale onderneming gerund door deelnemers. De Nachtopvang biedt ruimte aan 80 personen. Een deel van de gasten komt uit andere EU-landen, een groep die vaak tussen wal en schip belandt. In samenwerking met ketenpartners wordt gekeken werk, passende zorg of terugkeer naar het herkomstland.
Kijk hier voor meer informatie over De Stadsbrug.
Dit artikel verscheen eerst in magazine WIJzer nummer 6 – winter 2025/2026 – p. 6-9
